ترجمه : 2 - نزاع در حجّيّت مفهوم است شكّى نيست اينكه همانا كلام وقتى باشد براى آن ( كلام ) مفهومى كه دلالت مىكند ( كلام ) برآن ( مفهوم ) پس آن ( كلام ) ظاهر است در آن ( مفهوم ) ، پس مىباشد ( ظهور ) حجّت از متكلّم بر سامع و از سامع بر متكلم همچون ساير ظواهر ديگر . پس چيست معناى نزاع در حجّيّت مفهوم وقتى كه مىگويند مثلا : آيا مفهوم شرط حجّت است يا نه ؟ و بنا بر تقدير آن ( حجّيّت مفهوم ) داخل نمىشود اين نزاع ( حجّيّت مفهوم ) در مباحث الفاظى كه مىباشد غرض از آن ( مباحث الفاظ ) تشخيص ظهور در كلام و منقّح كردن صغريات حجّيّت ظهور ، بلكه سزاوار است اينكه داخل شود ( نزاع در حجّيّت مفهوم ) در مباحث حجّت همچون بحث از حجّيّت ظهور و حجّيّت كتاب و مانند اين . و جواب اينكه همانا نزاع در اينجا ( حجّيّت مفهوم ) در حقيقت همانا آن ( نزاع ) در وجود دلالت داشتن بر مفهوم است - يعنى در اصل ظهور داشتن جمله در آن ( مفهوم ) و عدم ظهور آن ( جمله ) - و به عبارت روشن‌تر : نزاع در اينجا ( حجّيّت مفهوم ) در حاصل شدن مفهوم براى جمله است نه در حجّيّت آن ( مفهوم ) بعد از فرض حاصل شدن آن ( مفهوم ) . پس معناى نزاع در مفهوم شرط - مثلا - آن است كه همانا جملهء شرطيّه با قطع نظر از قرائن خاصّه آيا دلالت مىكند ( جملهء شرطيّه ) بر انتفاء حكم هنگام انتفاء شرط ؟ و آيا آن ( جملهء شرطيّه ) ظاهر است در اين ( انتفاء حكم هنگام انتفاء شرط ) ؟ نه اينكه همانا بعد از دلالت داشتن آن ( جملهء شرطيّه ) بر اين مفهوم ( انتفاء حكم هنگام انتفاء شرط ) و ظهور داشتن آن ( جملهء شرطيّه ) در اين ( مفهوم ) نزاع شود در حجّيّت آن ( مفهوم ) . پس همانا اين ( نزاع در حجّيّت مفهوم ) نيست معنايى براى آن ( نزاع در حجّيّت مفهوم ) و اگرچه موهم است اين ( نزاع در حجّيّت مفهوم ) را ظاهر بعضى از تعبيرات ايشان